Umowy w procesie budowlanym

Autorzy publikacji przedstawili liczne poglądy dotyczące zagadnień związanych z umowami zawieranymi w ramach procesu budowlanego i ich wykonaniem, ukształtowane w praktyce pomocy prawnej świadczonej na rzecz inwestorów, przedsiębiorców budowlanych i organów administracji publicznej. Opracowanie jest wieloaspektowym spojrzeniem na dokumenty i praktykę budów, a szerzej - realizację inwestycji infrastrukturalnych. Obejmuje zagadnienia cywilistyczne, techniczno-budowlane i podatkowe poparte przykładami wzorów umów, klauzul umownych, specyfikacji, regulaminów.

Książka, mająca charakter poradnika, została wydana z myślą o stronach zawierających umowy w ramach procesu budowlanego - w trosce o ich interesy. Pomocna będzie też prawnikom i inżynierom redagującym i negocjującym na co dzień umowy w procesie budowlanym.

Wykaz skrótów 
Wprowadzenie 

Rozdział 1
Umowa o roboty budowlane jako umowa nazwana w kodeksie cywilnym 
1.1. Geneza obecnego kształtu regulacji 
1.2. Pojęcie umowy o roboty budowlane 
1.3. Stosowanie przepisów o umowie o dzieło do umowy o roboty budowlane 
1.4. Bezwzględne obowiązywanie przepisów ustawy - Prawo budowlane 
1.5. PN-ISO 6707-2 Budownictwo. Terminologia. Terminy stosowane w umowach 
1.6. Specyfika umów o roboty budowlane zawieranych w obrocie konsumenckim 
1.7. Specyfika umów w sprawie zamówień publicznych na roboty budowlane 
1.8. Odpowiednie stosowanie przepisów o umowie o roboty budowlane do remontu obiektu budowlanego 
1.9. Zamówienia mieszane w prawie zamówień publicznych 


Rozdział 2
Umowa o roboty budowlane na tle innych umów procesu inwestycyjnego 
2.1. Determinanty zobowiązań umownych w przedmiocie procesu inwestycyjnego 
2.2. Umowa o prace projektowe 
2.3. Umowa o zastępstwo inwestycyjne 
2.4. Umowa o wykonanie badań geologiczno-inżynierskich, umowa o ustalenie geotechnicznych warunków posadowienia obiektów budowlanych, umowa o badania archeologiczne 
2.5. Umowa o nadzór autorski 
2.6. Umowa o nadzór inwestorski 
2.7. Umowa konsorcjum 
2.8. Umowa deweloperska 

Rozdział 3
Rodzaje umów o roboty budowlane 
3.1. Typologia umów o roboty budowlane 
3.2. Umowa o generalne wykonawstwo 
3.3. Umowa o wykonawstwo częściowe 
3.4. Umowa podwykonawstwa robót budowlanych 
3.5. Kontrakty EPC/pod klucz 
3.6. Umowy ramowe 
3.7. Rodzaje umów o roboty budowlane według PN-ISO 6707-2 

Rozdział 4
Ogólne wzorce umowne 
4.1. Charakter prawny wzorców umownych, ich moc wiążąca oraz zastosowanie w procesie budowlanym 
4.2. Niedozwolone postanowienia ogólnych wzorów umów 
4.3. Postanowienia umowne stosowane standardowo w ogólnych wzorach umów o roboty budowlane 
4.4. Klauzule niedozwolone w umowach o roboty budowlane 
4.5. OWRI 
4.6. Wzorce umowne stosowane w zakresie międzynarodowych umów dotyczących robót budowlanych - FIDIC 
4.7. Niemieckie VOB 

Rozdział 5
Forma i składniki umowy o roboty budowlane 
5.1. Forma umowy o roboty budowlane 
5.2. Dokumentacja techniczna jako część umowy 
5.3. Składniki dokumentu umowy 
5.4. Przechowywanie dokumentów 
5.5. Używanie dokumentów wykonawcy przez inwestora 

Rozdział 6
Zawarcie umowy o roboty budowlane
6.1. Tryby zawarcia umowy 
6.2. Zawarcie umowy w trybie ofertowym 
6.3. Zawarcie umowy w trybie "milczącego" przyjęcia oferty lub przez przystąpienie do jej wykonania 
6.4. Zawarcie umowy w drodze przetargu 
6.5. Zawarcie umowy w drodze negocjacji 
6.6. Określenie i reprezentacja stron przy zawieraniu umowy o roboty budowlane 
6.7. Oświadczenia i zapewnienia stron umowy o roboty budowlane 


Rozdział 7
Przedmiot umowy o roboty budowlane 
7.1. Pojęcie inwestycji, przedsięwzięcia i zamierzenia budowlanego 
7.2. Pojęcie obiektu budowlanego i robót budowlanych według prawa budowlanego 
7.3. Obiekty budowlane jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości 
7.4. Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych 
7.5. Dokumentacja służąca opisowi przedmiotu robót 
7.5.1. Projekt budowlany 
7.5.2. Zasada odpowiedzialności projektanta za projekt 
7.5.3. Dokumentacja projektowa 
7.5.4. Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych 
7.6. Opis przedmiotu zamówienia publicznego na roboty budowlane lub prace projektowe i roboty budowlane 
7.7. Domniemanie obowiązku wykonania wszystkich robót niezbędnych do oddania obiektu budowlanego 
7.8. Roboty dodatkowe i uzupełniające 
7.9. Umowny zakres robót a wynagrodzenie ryczałtowe 
7.10. Zakres robót, które mogą zostać powierzone podwykonawcy 
7.11. Materiały, surowce i paliwa, plan BiOZ i PZJ 
7.12. Skutki prawne oświadczenia wykonawcy o zapoznaniu się z dokumentacją i terenem budowy 
7.13. Dopuszczalność modyfikacji przedmiotu umowy w toku budowy 
7.14. Odpowiedzialność za utratę lub uszkodzenie wyniku robót w toku budowy 

Rozdział 8
Termin wykonania umowy o roboty budowlane 
8.1. Określenie terminu rozpoczęcia wykonywania umowy - zdarzenia warunkujące rozpoczęcie robót budowlanych 
8.2. Określenie terminu zakończenia wykonania umowy - zdarzenia determinujące to zakończenie 
8.3. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność z tytułu przekroczenia terminu 
8.4. Harmonogram robót a prawo do odbiorów i rozliczeń częściowych 
8.5. Zwłoka a opóźnienie - skutki dla zastrzeganych kar umownych 
8.6. Siła wyższa 
8.7. Wezwanie do zmiany tempa prowadzenia robót 
8.8. Kodeksowe i umowne wykonanie zastępcze 
8.9. Zmiana terminu wykonania umowy a zakaz zmian umowy o realizację zamówienia publicznego 
8.10. Wpływ upadłości inwestora albo generalnego wykonawcy na obowiązywanie umowy o roboty budowlane 

Rozdział 9
Wynagrodzenie z tytułu wykonania umowy o roboty budowlane 
9.1. Sposób określenia wynagrodzenia w umowie o roboty budowlane 
9.1.1. Niezupełność kodeksowej regulacji umowy o roboty budowlane w zakresie wynagrodzenia za wykonanie tej umowy 
9.1.2. Wynagrodzenie ryczałtowe i wynagrodzenie kosztorysowe 
9.1.3. Kosztorys w zamówieniach publicznych 
9.1.4. Świadczenia nieodpłatne 
9.2. Szczególne przypadki płatności wynagrodzenia 
9.2.1. Wynagrodzenie za przestój 
9.2.2. Wynagrodzenie za roboty dodatkowe 
9.2.3. Wynagrodzenie należne mimo zniszczenia lub uszkodzenia obiektu budowlanego 
9.2.4. Wynagrodzenie w przypadku odstąpienia od umowy lub jej rozwiązania 
9.2.5. Bezpodstawne wzbogacenie jako źródło obowiązku zapłaty za wykonane roboty budowlane 
9.2.6. Wynagrodzenie za prawa autorskie do wyników prac projektowych wykonawcy 
9.3. Sposób określenia ceny w umowach w sprawie zamówień publicznych 
9.4. Skutki podatkowe przyjęcia wadliwej stawki podatku od towarów i usług 
9.5. Waloryzacja wynagrodzenia 
9.5.1. Waloryzacja na podstawie klauzul waloryzacyjnych w umowie 
9.5.2. Sądowa zmiana umowy jako tryb waloryzacji świadczenia wykonawcy 

Rozdział 10
Płatność wynagrodzenia 
10.1. Umowa o roboty budowlane jako transakcja handlowa 
10.2. Dokumenty stanowiące podstawę płatności za wykonane roboty budowlane 
10.3. Moment powstania przychodu w wykonaniu robót budowlanych 
10.4. Zaliczki na poczet wynagrodzenia 
10.5. Potrącenia 
10.6. Odliczanie podatku VAT przy umowie z małym podatnikiem 
10.7. Akredytywa i faktoring 
10.7.1. Akredytywa rozliczeniowa 
10.7.2. Faktoring 
10.8. Zapłata wynagrodzenia a dyscyplina budżetowa. Umowa o roboty budowlane jako przedmiot przestępstwa oszustwa 

Rozdział 11
Współdziałanie inwestora przy wykonywaniu umowy o roboty budowlane 
11.1. Źródło obowiązku współdziałania stron umowy o roboty budowlane 
11.2. Zakres współdziałania inwestora przy wykonywaniu robót budowlanych 
11.3. Potwierdzenie dopuszczalności wykonywania robót 
11.4. Przekazanie wykonawcy terenu budowy 
11.5. Piecza nad terenem budowy 
11.6. Zagadnienia ze sfery współdziałania stron przy wykonaniu umowy o roboty budowlane - charakterystyka ogólna 
11.7. Angażowanie podwykonawców 
11.8. Koordynacja robót 
1.9. BHP, ochrona przeciwpożarowa, substancje niebezpieczne, sprawność sprzętu 
11.10. Ochrona środowiska, gospodarka odpadami, utrzymanie czystości i porządku 
11.11. Procedury dotyczące ujawnienia przeszkód w realizacji prac lub błędów projektowych 
11.12. Akceptacja i zapewnienie legalności zmian rozwiązań projektowych i zakresu robót 
11.13. Dostęp do terenów sąsiednich dla potrzeb budowy, zajęcie pasa drogowego 
11.14. Zaopatrzenie w media, rozliczanie mediów 
11.15. Materiały budowlane 
11.16. Obsługa geodezyjna budowy 
11.17. Audyty wynikające z systemu zarządzania inwestora lub generalnego wykonawcy 
11.18. Referencje, prawo do reklamy usług wykonawcy 
11.19. Zasady i forma obiegu dokumentów, kontakt w bieżących sprawach wykonywania umowy 

Rozdział 12
Cesja wierzytelności wynikających z umowy o roboty budowlane 
12.1. Przelew wierzytelności. Dopuszczalność cesji wierzytelności przyszłych 
12.2. Umowny zakaz cesji wierzytelności wynikających z umowy o roboty budowlane. Cesje na rzecz instytucji finansowych 
12.3. Skuteczność zakazu cesji w przypadku upadłości likwidacyjnej wierzyciela 
12.4. Cesja wynagrodzenia należnego podwykonawcy 

12.5. Cesja na zabezpieczenie 

Rozdział 13
Odbiór robót budowlanych 
13.1. Odbiory robót a prawo budowlane 
13.2. Prawne znaczenie odbioru robót budowlanych 
13.3. Protokół odbioru 
13.4. Przedmiot odbioru 
13.5. Atesty, aprobaty, instrukcje 
13.6. Odbiory robót ulegających zakryciu lub zanikających 
13.7. Dokonanie odbioru 
13.8. Specyfikacja techniczna odbioru robót budowlanych 
13.9. Świadectwo przejęcia i świadectwo wykonania według FIDIC 
13.10. Archiwizacja dokumentów budowy - przedawnienie roszczeń wynikających z umowy o roboty budowlane 
13.11. Znaczenie odbioru dla dochodzenia roszczeń 

Rozdział 14
Zabezpieczenia w umowie o roboty budowlane 
14.1. Przedmiot i forma zabezpieczeń stosowanych w umowach o roboty budowlane 
14.2. Zarachowanie wadium na poczet zabezpieczenia, zmiana formy zabezpieczeń 
14.3. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy według przepisów o zamówieniach publicznych 
14.4. Gwarancja zapłaty za roboty budowlane 
14.5. Kaucje gwarancyjne. Kwoty zatrzymania 
14.5.1. Kaucje gwarancyjne 
14.5.2. Kaucje a upadłość strony umowy o roboty budowlane 
14.6. Gwarancja bankowa 
14.7. Gwarancja ubezpieczeniowa 
14.8. Weksel 
14.9. Przewłaszczenie na zabezpieczenie 

Rozdział 15
Gwarancja jakości robót, rękojmia za wady obiektu 
15.1. Dokument gwarancji 
15.2. Rękojmia 
15.3. Cesja praw gwarancyjnych służących podwykonawcom 

Rozdział 16
Ubezpieczenie terenu robót, OC wykonawcy, kontrakty CAR/EAR 
16.1. Ryzyka dotyczące budowy podlegające ubezpieczeniu 
16.2. Umowa ubezpieczenia ryzyk budowy i montażu 
16.3. Ubezpieczenie OC wykonawcy 
16.4. Koszty ubezpieczenia, partycypacja w składce, wgląd do polisy 
16.5. Kontrakty CAR/EAR 

Rozdział 17
Kary umowne za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o roboty budowlane 
17.1. Kary umowne a roszczenie o odszkodowanie 
17.2. Kary umowne według PN-ISO 6707-2. Potrącenie kar z wierzytelnością drugiej strony umowy 
17.3. Rodzaje zdarzeń uprawniających do naliczenia kary umownej 
17.4. Skutki podatkowe kar umownych 
17.5. Kary umowne a dyscyplina budżetowa 

Rozdział 18
Rozwiązanie umowy o roboty budowlane 
18.1. Umowne prawo odstąpienia od umowy 
18.2. Ustawowe prawo odstąpienia od umowy 
18.3. Odstąpienie przez zamawiającego od umowy w sprawie zamówienia publicznego
18.4. Inwentaryzacja robót w toku 
18.5. Odstąpienie od umowy a inwestycje zaniechane. Skutki podatkowe 

Rozdział 19
Zastrzeżenie właściwości umownej sądu. Arbitraż i mediacje gospodarcze 
19.1. Pojęcie właściwości sądu 
19.2. Właściwość ustawowa sądu powszechnego 
19.3. Umowna właściwość sądu (umowa prorogacyjna i umowa derogacyjna) 
19.4. Sąd polubowny (arbitraż) 
19.5. Mediacje gospodarcze 
19.6. Przedawnienie roszczeń wynikających z umowy o roboty budowlane 


Bibliografia 
Orzecznictwo